Opłata mocowa – ile tak naprawdę będzie kosztowała przedsiębiorców?
Opłata mocowa to dość skomplikowany mechanizm. Budzi duże emocje i pojawiają się wątpliwości jakie to będzie miało realny wpływ na koszty energii dla przedsiębiorstw. Niestety można też spotkać artykuły wprowadzające w błąd.
W artykule tym dzielę się swoją wiedzą w tym zakresie. Poniższy artykuł porusza tylko kwestię opłaty mocowej dla przedsiębiorstw. Nie porusza kwestii w kontekście gospodarstw domowych. W artykule znajdziesz informacje jak liczyć opłatę mocową, przykłady wysokości takiej opłaty w zależności od profilu zużycia odbiorcy, zarówno w przypadku PPE z licznikami zdalnego odczytu, jak i bez takich liczników.
Co oznaczają ustalone 76,2 zł/MWh?
Opłata mocowa została ustalona na 2020 r w wysokości 76,2 zł/MWh. Nie oznacza to jednak że będzie naliczana od całkowitego zużycia. Będzie ona naliczana tylko od zużycia w godzinach obowiązywania opłaty. Na 2021 prezes URE, jako godziny obowiązywania opłaty mocowej ustalił 7:00-22:00, w dni robocze z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy.
Jak się ma ustalone 76,2 zł/MWh do 40-45zł/MWh, których oczekiwał rynek?
Koszt rynku mocy w 2021 roku wyniesie ok 5,4 Mld zł. Rynek szacował koszty opłaty mocowej dla przedsiębiorców na 40-45 zł/MWh, liczone od całego zużycia. Jak to się ma do ustalonych 76,2 zł/MWh w wyznaczonych godzinach obowiązywania?
Aby to ustalić przeprowadziłem własne obliczenia na podstawie zapotrzebowania na energię w krajowym systemie elektroenergetycznym z 2019r. W 2019 r w Polskim systemie elektroenergetycznym, zużycie w godzinach pobierania opłaty mocowej to było 49,3% całkowitego zużycia. Opłata na poziomie 76,2 zł/MWh dla tych 49,3% zużycia, odpowiada opłacie na poziomie 37,5 zł/MWh liczonej od całego zużycia. Co oznacza że ustalając stawkę od całkowitego zużycia aby uzyskać taki sam przychód, opłata musiałaby być na poziomie 37,5 zł/MWh.
Jak widać jest to niższa wartość niż oczekiwał rynek. W mojej ocenie główną przyczyną takiej sytuacji jest brak ulg w opłacie mocowej dla przedsiębiorstw energochłonnych. To spowodowało rozłożenie opłaty na większą ilość zużycia.
Czy dla każdego przedsiębiorcy można przyjąć uśrednioną stawkę 37,5 zł/MWh od całkowitego zużycia?
Poniżej znajdują się wyniki obliczeń kosztów opłaty mocowej dla 4 różnych PPE o całkowitym rocznym zużyciu energii na poziomie 50MWh. Obliczenia zostały wykonane dla różnych profili zużycia.
| Profil płaski o takim samym zużyciu w każdej godzinie doby | Profil "biuro" o szczytowym zużyciu w godzinach 8-16 w dni robocze i 30% zużycia szczytowego w pozostałych godzinach | Profil "usługi" o szczytowym zużyciu w godzinach 8-18 w dni robocze oraz 9-14 w soboty i 30% zużycia szczytowego w pozostałych godzinach. | Profil " piekarnia" o szczytowym zużyciu w godzinach 19-5 w dni robocze, w soboty w godzinach 0-5 oraz w niedziele w godzinach 19-24 i 30% zużycia szczytowego w pozostałych godzinach | |
| % udział zużycia w godzinach opłaty mocowej | 43,32% | 66,14% | 65,23% | 33,80% |
| Wyliczone zużycie w godzinach opłaty mocowej [MWh] | 21,66 | 33,07 | 32,61 | 16,90 |
| Roczna wysokość opłaty mocowej [PLN] | 1 650 | 2 520 | 2 485 | 1 287 |
| Odpowiednik opłaty dla całkowitego zużycia [PLN/MWh] | 33,0 | 50,4 | 49,7 | 25,7 |
Poniżej znajduje się zestawienie profili PPE dla których dokonano obliczeń. Profile dla dni roboczych, sobót oraz niedzieli i świąt
| Przykład 1 Profil płaski | Przykład 2 Profil "biuro" | Przykład 3 Profil "usługi" | Przykład 4 Profil "piekarnia" |
|
| pn-pt |  |  |  |  |
| sb | |  |  |  |
| nd | | |  |  |
Wnioski
Koszty opłaty mocowej są bardzo zależne od profilu dobowo godzinowego. Im większa część zużycia przypada na godziny nocne i weekend tym koszty niższe. Różnice w zależności od profilu mogą być znaczące. Koszty dla najdroższego z analizowanych profili („biuro”) są o prawie 2-krotnie wyższe (dokładnie +95,8%), niż koszty dla najkorzystniejszego z profili („piekarnia”). A istnieją też PPE o jeszcze wyższym udziale zużycia w godzinach obowiązywania opłaty mocowej, niż dla analizowanego profilu „biuro”. Są też i PPE o niższym udziale niż dla analizowanego profilu „piekarnia”. Rzeczywiste koszty mogą więc być znacząco niższe lub wyższe od kosztów oszacowanych na podstawie kwoty 37,5 zł/MWh, od całego zużycia.
A co w sytuacji gdy OSD nie mają możliwości określenia zużycia w godzinach obowiązywania opłaty mocowej?
Powszechnie wiadomo że OSD nie są gotowe i nie mają możliwości wyznaczania zużycia w godzinach obowiązywania opłaty mocowej, dla wszystkich PPE w grupach taryfowych Cx.
Jaka jest skala zjawiska wiedzą tylko OSD. Można się jednak spodziewać że dla PPE o mocy umownej poniżej 16kW jest to zdecydowana większość. Wskazuje na to niedoszła nowelizacja ustawy mocowej. Dla PPE o napięciu poniżej 1kV i mocy umownej nie większej niż 16kW, miał być określony dedykowany sposób naliczania opłaty mocowej. Taki który nie wymagałby wymiany liczników. Wszystko wskazuje na to że OSD liczyło na tą zmianę i jeśli wymieniali liczniki to raczej dla PPE o mocy umownej powyżej 16kW.
Nowelizacja ta jednak nie weszła w życie. Jak więc sobie poradzą OSD? Na potrzeby OSD pod koniec grudnia 2020 roku, Ministerstwo Klimatu i Środowiska wprowadziło zmianę rozporządzenia w sprawie pobierania opłaty mocowej i wyznaczania godzin doby przypadających na szczytowe zapotrzebowanie na moc w systemie. Dodano zapis określający, iż w przypadku PPE bez liczników zdalnego odczytu, opłata będzie naliczana na podstawie całkowitego zużycia z wykorzystaniem profili standardowych.
Mimo tego, że rozporządzenie było procedowane w ekspresowym trybie, gdzie na konsultacje przewidziano 3 dni, nie przeszło niezauważone i odpowiednie stowarzyszenia branżowe i instytucje zareagowały. W ramach konsultacji uwagi zgłosili między innymi Pracodawcy RP oraz PIIiT, których inicjatorem był autor tego posta :). Uwagi zgłosił też prezes URE.
Dzięki naszym staraniom wyżej MKiŚ wprowadziło opisane rozwiązanie, jako rozwiązanie tymczasowe do 31.12.2021. Pozostaje tylko wierzyć że do tego czasu OSD wymienią liczniki i nie będą pod koniec 2021 dążyli do kolejnej zmiany rozporządzenia i przedłużenia tego terminu.
Jak będzie wyglądała opłata mocowa do czasu montażu licznika z możliwością rejestracji zużyć godzinowych?
Opłata mocowa będzie niezależna od rzeczywistego zużycia w godzinach jej obowiązywania. Będzie natomiast liczona na podstawie całkowitego zużycia danego PPE, z uwzględnieniem profili standardowych. Oznacza to że % udział zużycia w godzinach obowiązywania opłaty mocowej OSD, będą określały z profili standardowych.
Jak to może wyglądać w praktyce? W poniższej tabeli podanych jest kilka przykładów kosztów opłaty mocowej liczonej w ten sposób. Przykłady dla PPE o rocznym zużyciu 50 MWh, analogicznie jak powyżej.
| Przykład 5 Tauron C11 | Przykład 6 Energa C12a | Przykład 7 Enea C12b | Przykład 8 PGE C12w | |
| % udział zużycia w godzinach opłaty mocowej | 60,5% | 55,5% | 39,2% | 43,5% |
| Wyliczone zużycie w godzinach opłaty mocowej [MWh] | 30,25 | 27,75 | 19,6 | 21,75 |
| Roczna wysokość opłaty mocowej [PLN] | 2 305 | 2 115 | 1 494 | 1 657 |
Wnioski
Podobnie jak w przypadku naliczania opłaty od rzeczywistego zużycia, w przypadku naliczania na podstawie profili standardowych wysokość opłaty może różnić się znacząco.
W Przykładzie 5 z najwyższą opłatą koszty są o 54,3% wyższe niż w Przykładzie 7 z najniższą opłatą. Jednak w tym przypadku jest to niezależne od rzeczywistego profilu tylko do grupy taryfowej w jakiej znajduje się PPE.
Podsumowanie
Do końca 2021 r opłata mocowa dla przedsiębiorców może być naliczana na 2 sposoby:
- Na podstawie rzeczywistego zużycia w godzinach obowiązywania opłaty mocowej – PPE z licznikiem zdalnego odczytu
- Na podstawie zużycia w godzinach obowiązywania opłaty mocowej oszacowanego z wykorzystaniem profili standarodwych – PPE bez licznika zdalnego odczytu
W przypadku PPA z naliczaniem od rzeczywistego zużycia, wysokość opłaty mocno zależy od profilu zużycia. W miarę zmniejszania udziału zużycia w godzinach obowiązywania opłaty mocowej (np. na skutek pracy zdalnej) opłaty będą mniejsze.
Przy takim naliczaniu przedsiębiorcy mogą też myśleć o działaniach w kierunku przesuwania zużycia w czasie, aby zmniejszyć wysokość opłaty. To jednak temat na oddzielny artykuł.
W przypadku PPA z naliczaniem na podstawie profilu standardowego wysokość opłat nie zależy od rzeczywistego profilu zużycia. Zależy tylko od całkowitego zużycia i profilu standardowego. Profile te są różne w różnych grupach taryfowych. Są przedsiębiorcy dla których ten sposób jest niekorzystny i przejście na rozliczanie na podstawie rzeczywistego profilu, będzie się wiązało ze wzrostem kosztów. Są też i tacy, dla których ten sposób jest korzystny i opłaty naliczone na podstawie rzeczywistego profilu będą niższe. Jeśli jesteś takim przedsiębiorcą lub takiemu doradzasz zachęcam do podejmowania działań, w celu wymiany licznika przez OSD. Im szybciej zostanie wymieniony, tym szybciej rozpocznie się naliczanie na podstawie rzeczywistego profilu. Wymiana takiego licznika spowoduje tez posiadanie danych o zużyciach 15’/1h przez OSD. Pozyskując takie dane przedsiębiorcy mogą je wykorzystać aby jeszcze bardzie zoptymalizować koszty i poprawić efektywność energetyczną.
W tym przypadku pojawiają się też dodatkowe możliwości w ramach optymalizacji taryf. To jednak temat na oddzielny artykuł, po opublikowaniu stawek taryf dystrybucyjnych na 2021r.
Aby być obiektywnym trzeba przyznać że jest jedna zaleta z takiego sposobu naliczania. Przedsiębiorcy nie będą musieli znać własnego profilu zużycia aby oszacować koszty opłaty mocowej. Więcej nie widzę.
Jeśli nie zgadzasz się z przedstawionymi wyliczeniami i stawianymi tezami zapraszam do dyskusji w komentarzach.
Kilka komentarzy do wyliczeń
Koszty wyliczone powyżej na bazie danych z roku 2019.
Przy zachowaniu tego samego poziomu zużycia, opłata w 2021 będzie o nieco ponad 1% wyższa w stosunku do wyliczonych. Wynika to z większej ilości dni, w których będzie naliczana opłata w 2021 (254 dni) vs 2019 (251 dni).
Dane wykorzystane do obliczeń:
- dane udostępnione na stronie http://energy.instrat.pl
- profile standardowe udostępnione na stronach OSD
- własne modelowe profile dobowo -godzinowe
